اتاق بازرگانی

اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی زاهدان

معرفی استان سیستان و بلوچستان

سیمای عمومی استان
استان سیستان و بلوچستان به عنوان پهناورترین استان در ناحیه جنوب شرق کشور واقع شده است . این استان 1210 کیلومتر مرز خاکی با دوکشور پاکستان و افغانستان و 370 کیلومتر مرزآبی در کرانه های شمالی دریای عمان و از شمال به استان خراسان جنوبی ، از جنوب به دریای عمان ، از شرق به کشورهای پاکستان و افغانستان و از غرب به استانهای هرمزگان و کرمان محدود شده است.

استان سیستان و بلوچستان به عنوان پهناورترین استان در ناحیه جنوب شرق کشور واقع شده است . این استان 1210 کیلومتر مرز خاکی با دوکشور پاکستان و افغانستان و 370 کیلومتر مرزآبی در کرانه های شمالی دریای عمان و از شمال به استان خراسان جنوبی ، از جنوب به دریای عمان ، از شرق به کشورهای پاکستان و افغانستان و از غرب به استانهای هرمزگان و کرمان محدود شده است.

مساحت استان 187502 کیلومترمربع است که 11.5 درصد از وسعت کشور را برمی گیرد. براساس سرشماری عمومی سال 1390 تراکم نسبی استان 12.5 نفر در هر کیلومترمربع بوده است که از این لحاظ یکی از کم تراکم ترین استان های کشور محسوب می شود. میزان این شاخص در سال 1385 برابر 13نفر در هر کیلومترمربع بوده است.

کل مرزهای استان حدود 2/1580 کیلومتر یعنی معادل یک ششم از کل مرزهای جمهوری اسلامی ایران می باشد. طول مرزهای استان با کشور افغانستان نیز 288.5 کیلومتر یعنی معادل یک سوم از کل مرز ایران با افغانستان و طول مرزهای مشترک استان با کشور پاکستان 921.7 کیلومتر بوده که کل مرز مشترک ایران و پاکستان را تشکیل می دهد. طول مرزهای آبی استان با ساحل دریای عمان 370 کیلومتر است.

استان سیستان و بلوچستان از دو منطقه متمایز تشکیل شده است :

– منطقه بلوچستان (جنوب استان)، تنوع اقلیمی اش را با دریای عمان گره زده است. این وادی دارای طبیعتی کوهستانی می باشد. مناطق جنوبی استان با توجه به مجاورت با دریای عمان و بهره گیری از بادهای موسمی اقلیم متفاوتی دارند. بالا بودن میانگین دما و پایین بودن نوسانات آن از مشخصه های اساسی اقلیم منطقه است. با توجه به پایین بودن نزولات جوی و عدم وجود منابع برفی کوهستانی اکثر جریانات رودخانه ای، موقتی و فصلی بوده و در بخش وسیعی از استان منابع محدود آب های زیر زمینی تنها امکانات تامین آب محسوب می شوند. وجود مخروط آتشفشانی تفتان با 3941 متر ارتفاع در شمال بلوچستان مرکزی، شرایط اقلیمی متنوع و جالبی را فراهم آورده است. منطقه بلوچستان با 172305 کیلومترمربع وسعت و از شهرستانهای زاهدان ، میرجاوه ، خاش ، سراوان ، سیب و سوران ، مهرستان ، ایرانشهر ،بمپور ،سرباز ، دلگان ، نیکشهر ، قصرقند ، چابهار و کنارک تشکیل می گردد.

– منطقه سیستان (شمال استان)، نگینی است برآمده از آبرفت های رودخانه هیرمند ، که بزرگ ترین دریاچه آب شیرین جهان را در خویش جای داده است. شریان حیاتی منطقه یعنی هیرمند نوسانات سالیانه قابل ملاحظه ای را نشان می دهد. وزش بادهای 120 روزه که از اواخر بهار تا پایان تابستان می وزد در تشدید نیاز و خشکی محیط موثر است. منطقه سیستان شامل شهرستانهای زابل ، زهک ، نیمروز ، هامون و هیرمند می باشد و 15917 کیلومترمربع مساحت دارد.

همجواری استان با دو کشور افغانستان و پاکستان با وجود بازارهای مصرف بی رقیب از یک سو و شرایط خاص حاکم بر آن کشورها از سوی دیگر ، این استان را از اهمیت بسیاری برخوردار ساخته است

از سوی دیگر منطقه سیستان در حال حاضر به دلیل مواجهه با خشکسالی های پی در پی و قطع آب هیرمند به دلیل عدم تمکین کشور مقابل به موافقت نامه های دو جانبه و عدم رعایت حق آبه جمـهوری اسلامی ایران ، دچار مشکلات و چالش های فراوانی در بخش های اقتصادی و اجتماعی خود گردیده است.

ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور تغییر روند مذکور و حفظ و ماندگاری جمعیت به ویژه جمعیت جوان و تحصیل کرده در منطقه ، در برون رفت سیستان از مضعیت فعلی بسیار تاثیر گذار خواهدبود. اگرچه در سال های اخیر اقدامات بسیار ارزنده و مفیدی در این خطه برای جبران کاستی ها و مشکلات موجود انجام گرفته است ، لیکن برون رفت کامل از وضعیت موجود و برنامه ریزی برای توسعه اقتصادی منطقه ، نیازمند اقدامات و توجه بیشتری می باشد.

با توجه به کاهش توجیه اقتصادی فعالیتهای کشاورزی به دلیل خشکسالی و کاهش توجیه اقتصادی از یک سو و وجود مرزهای طولانی و بازار تقریباً بی رقیب در کشورهای افغانستان و پاکستان از سوی دیگر ، بخش صنعت ، معدن و بازرگانی با بهره گیری از شرایط فوق می تواند موجبات توسعه اقتصادی منطقه ، ایجاد اشتغال و در نتیجه کاهش مشکلات و چالش های اقتصادی و اجتماعی موجود در منطقه گردد.

همچنین این استان بعلت قرارگرفتن در کمربند فلززائی معدنی که از اروپا شروع و پس از گذشت از میناب و ارتفاعات جازموریان به سمت خاش و زاهدان ادامه می یابد، از منابع غنی معدنی در زمینه کانی های فلزی و غیرفلزی می باشد . مطالعات انجام شده نشان می دهــد که قابلیتهای مــعدنی از جمله توانمندیهای مهم توسعه استان بشمارمی آیند و بسیاری از کانسارهای فلزی و غیرفلزی شــناخــته شده ، می توانند مبنای صنایع بزرگ معدنی قرارگیرند . باتوجه به شرایط فعلی و لزوم استفاده از کلیه امکانات برای شکوفائی اقتصاد ملی ما را ناگزیر از شناخت این قابلیتها نموده و در بسیاری از موارد ، استفاده از آن حتی با وجــود محدودیـــتهای طبیعی بســیار منطــقی جلــوه می نماید.

از جمله پتانسیلهـای معدنی مهـم استـان می تـوان به ذخائر قـابل توجهی از گـرانیت ( 199423 هزارتن ) ، مس ( 36054 هـزارتن ) ، کـرومیت ( 340 هـزارتن) ، تیتـانیوم ( 22714 هـزارتـن ) ، آهـن (193000 هـزارتن ) ، طلا ( 3669 هزارتن ) آنتیموان ( 160 هزارتن ) ، مرمر ( 11177 هزارتن) سنگ آهن ( 210869 هزارتن ) اشاره نمود . در مجموع ذخایر شناسایی شده استان معادل 1100000 هزار تن و رتبه 9 کشور و مجموع مجوزهای بهره برداری استان نیز 200 فقره می باشد که در کشور رتبه 18 را دارا می باشد .

در بخش صنعت، استان دارای 1226 پروانه بهره برداری صنعتی بود که بصورت تقریبی در جایگاه 25 کشوری قرار دارد. مهمترین واحدهای صنعتی استان شامل کارخانه سیمان خاش و سیستان ، کارخانه نان رضوی ، کارخانه عمل آوری ماهی ، کارخانه کنسرو سازی ، کارخانه های سازهای فلزی ، کارخانه صنایع شیمیایی و سموم کشاورزی و …

تاریخچه استان
سرزمین اساطیری سیستان و بلوچستان از دو ناحیه شمال و جنوب تشکیل شده است. سیستان امروزی که قسمت شمالی استان را در برمی گیرد و سرزمین بلوچستان امروزی که ناحیه جنوبی استان را تشکیل می دهد.

سرزمین سیستان امروزی که قسمت شمالی استان را در برمی گیرد، در کتاب اوستا، یازدهمین سرزمینی است که ” اهورامزدا ” آفریده. همچنین زادگاه رستم دستان قهرمان حماسی شاهنامه فردوسی می باشد.تاریخ نگاران سیستان را به گرشاسب، یکی از نوادگان کیومرث نسبت داده اند. نام سیستان از نام اقوام آریایی ” سکا ” اخذ شده است. ” سکاها ” در حدود سال 128 قبل از میلاد، سیستان را به تصرف خود در آورده و در پهنه آن استقرار یافته اند.” نیمروز ” نام دیگر سیستان است. همچنین بنای بیشتر شهرهای سیستان را به پهلوانان اسطوره ای ایران چون زال، سام و رستم نسبت داده اند. زمانی سیستان جزو متعلقات دولت ساسانی به شمار می آمد که به دست اردشیر بابکان فتح شد و در سال 23 هجری قمری، مسلمانان عرب این سرزمین را فتح کردند.اولین فرمانروای معروف ایرانی این سرزمین بعد از اسلام، ” یعقوب لیث ” صفاری بود. بعد از صفاریان، سامانیان، غزنویان و سلجوقیان نیز هریک، مدتی در این سرزمین فرمان رانده اند.

سرزمین بلوچستان امروزی که ناحیه جنوبی استان را تشکیل می دهد، در قدیمی ترین اسناد تاریخی به اسم ” مکا ” مشهور بوده و در نوشته های هرودت تاریخ نگار یونانی از آن به عنوان ” گدروزیا ” یاد شده است.به دنبال سقوط هخامنشیان توسط اسکندر مقدونی ( 230 پ- م ) وی مسیر بازگشت خود از هند را ” گدروزیا ” انتخاب کرده است. پس از ساسانیان توسط اعراب مسلمان، در زمان خلیفه دوم، اکثر مردم این سرزمین بلافاصله به اسلام گرویدند.

از زمان ساسانیان به بعد این سرزمین همواره جزیی از ایران محسوب می شد تا اینکه با دخالت بریتانیا در قرن نوزدهم میلادی عملاً به دو بخش غربی و شرقی تقسیم شد. از این به بعد بلوچستان مانند سایر ایالت ها و ولایت های کشور حکومت خان خانی داشت تا در سال 1307 ه.ش پس از شکست دوست محمد خان بارکزهی قدرت حکومت مرکزی در این خطه تثبیت شد.

بنادر استان
بنادر شهید بهشتی و شهید کلانتری چابهار در فاصله 5 کیلومتر از یکدیگر قرار گرفته اند. با توجه به نتایج حاصل از مطالعات توسعه محور شرق ، عمده ترین امکان ایجاد کار و اشتغال برای ساکنان استان ، به دلیل کم آبی و طبیعت خشک این سرزمین بخش تجارت و حمل و نقل می باشد که در این خصوص بنادر چابهار با توجه به شرایط جغرافیایی و منطقه ای خود و نیاز کشورهایی همانند افغانستان و همسایگان شمالی کشور می تواند به عنوان تنها دروازه تأمین کننده ارتباط این کشورها با آبهای آزاد و دسترسی به سایر کشورهای جهان مطرح باشد.

شهرستان چابهار با مساحت 13162 کیلومتر مربع حدود 7درصد مساحت استان را به خود اختصاص داده است. این شهرستان در جنوب استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان 682 کیلومتر است . این شهرستان دارای 2 مرکز شهری ، 3 بخش 7 دهستان و 543 آبادی دارای سکنه است. بندر چابهار به عنوان یکی از بنادر مهم کشور در بخش شمالی دریای عمان واقع شده واز دیر باز کانون داد و ستد ، تجارت و دریانوردی بوده است. از نقطه نظر مبادلات بازرگانی بندر چابهار به علت موقعیت استرتژیک و دستیابی به آبهای آزاد بین المللی جایگاه ویژه ای در انجام مبادلات کشور با سایر کشورهای منطقه دارد.

با توجه به نتایج حاصل از مطالعات توسعه محور شرق ، عمده ترین امکان ایجاد کار و اشتغال برای ساکنان استان ، به دلیل کم آبی و طبیعت خشک این سرزمین بخش تجارت و حمل و نقل می باشد که در این خصوص بندر چابهار با توجه به شرایط جغرافیایی و منطقه ای خود و نیاز کشورهایی همانند افغانستان و همسایگان شمالی کشور می تواند به عنوان تنها دروازه تأمین کننده ارتباط این کشورها با آبهای آزاد و دسترسی به سایر کشورهای جهان مطرح باشد. شهرستان های چابهار و کنارک با دارا بودن 315 کیلومتر ساحل با دریای عمان بین تمام شهرستانهای کشور موقعیت منحصر به فردی دارند. این مقدار خط ساحلی حدود یک ششم کل مرزهای جنوبی کشور است. اما امتیاز چابهار نسبت به سایر بنادر و جزایر خلیج فارس، تماس مستقیم و بدون واسطه سواحل مکران با آبهای آزاد است.

بندر چابهار در حال حاضر شامل 2 بندر شهید بهشتی و شهید کلانتری است که در فاصله 5 کیلومتر از یکدیگر قرار گرفته اند.
عملیات اجرایی بندر شهید کلانتری که یکی از دو بندر مهم چابهار میباشد، از سال 62 بطور جدی آغاز و باتکمیل 4 پست اسکله فلزی در سال 62 عملاً به بهره برداری رسید و بندر شهیدبهشتی نیز به عنوان دومین بندر مهم چابهار در سال 61 با توجه به شرایط خاص حاکم بر خلیج فارس ( جنگ تحمیلی عراق بر علیه ایران ) و با تاکید دولت بر لزوم داشتن بندر در خارج از تنگه هرمز و خلیج فارس احداث گردید .

بندر چابهار در حال حاضر شامل 2 بندر شهید بهشتی و شهید کلانتری است که در فاصله 5 کیلومتر از یکدیگر قرار گرفته اند.

وضعیت موجود بندر شهید بهشتی

مساحت کل : 240 هکتار

مساحت محوطه های بارانداز : 16 هکتار

مساحت انبارهای مسقف : 30000 مترمربع

دارای پنج اسکله:

اسکله شماره یک: کالاهای عمومی

اسکله شماره دو : نفتی با عمق آبخور 8 متر

اسکله های شماره سه و چهار:چندمنظوره با عمق آبخور 9 متر هر کدام دارای 150 متر طول و 15 متر عرض هستند، که در سال 1362 ساخته شده اند و قابلیت پهلودهی به کشتی های 25 هزار تن را دارا می باشند.

اسکله شماره پنج :چندمنظوره به طول 262.8 متر، عرض 48.5 متر و عمق آبخور 11 متر که در سال 1383 احداث شده و قابلیت پهلودهی کشتی های تا 70 هزار تن را دارد.

وضعیت موجود بندر شهید کلانتری

مساحت کل : 30 هکتار

مساحت محوطه های بارانداز : 35000 مترمربع

مساحت انبارهای مسقف : 3000 مترمربع

مساحت محوطه های کانتینری : 18500 مترمربع

دارای یک اسکله بتنی با عمق 11.6 متر

ظرفیت پهلودهی DWT 40000

بطول 175 متر

3 اسکله پیش ساخته با ظرفیت پهلودهی DWT 2500 جهت استفاده لنجهای باری و شناورهای خدماتی

یک اسکله کوچک محلی جهت استفاده نیروی انتظامی می باشد.

مزیت ترانزیتی چابهار

بندر چابهار تنها بندراقیانوسی جمهوری اسلامی ایران است که خارج از منطقه پرتنش خلیج فارس قرار دارد و با آب‌های آزاد جهان از طریق اقیانوس هند نزدیکترین فاصله را داراست . وجود آب‌های عمیق و بریدگی‌های طبیعی خلیج چابهار فضایی مناسب را برای اسکله‌سازی با عمق‌زیاد و مختصات لنگرگاهی مطلوب برای پهلوگیری کشتی‌های بزرگ اقیانوس پیما فراهم آورده بطوریکه یکی از ده بندر مهم جهان که قابلیت تبدیل به بندر بزرگ را دارد ، به شمارمی‌رود لذا باید چابهار را دروازه ترانزیت شرق ایران دانست.

با نگاهی به پیشینه تاریخی چابهار می توان گفت در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی ، عمده فعالیت‌های بندر چابهار محدود به امور صیادی و نظامی بوده است. اما پس ازپیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و در دوران جنگ تحمیلی مجدداً این بندر مورد توجه جدی قرار گرفت تا اینکه منطقه آزاد تجاری چابهار تاسیس گردید . اجرای طرح‌های مختلف ، ساخت و بهره‌برداری از بنادر بزرگ و کوچک تجاری، باعث رشد و شکوفایی این بندر گردید که نشان از آینده روشن منطقه می‌باشد. محور شرق به دلیل افزایش سهم و نقش ایران در ترانزیت کالا و حمل و نقل بین المللی و همچنین گسترش پیوندهای اقتصادی، اجتماعی ، فرهنگی وامنیتی با کشورهای همجوار شرق و شمال شرق برای جمهوری اسلامی ایران از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد.

از مسیرهای ترانزیتی محور شرق می توان به مسیر ترانزیتی میلک در سیستان و بلوچستان اشاره نمود که با ساخت پل ابریشم و گمرک زرنج افغانستان توسط جمهوری اسلامی ایران و تجهیز و تکمیل آن؛ افزایش مراودات تجاری میان دوکشور را سبب گردیده و همچنین محور ترانزیتی دوغارون و مسیر ترانزیتی به آسیای مرکزی از سرخس که توسط یک شرکت ایرانی ساخته شده تا شمال قرقیزستان را به جنوب متصل نماید.

پروژه ها و طرح های اجرایی مورد نیاز برای توسعه ظرفیت ها ی بنادر استان:

ایجاد مجتمع صنایع پتروشیمی در بندر چابهار

راه اندازی خط منظم کشتیرانی از بنادر آسیای جنوب شرقی به بندر چابهار

تسری قوانین مناطق آزاد به اسکله های شهید بهشتی و شهید کلانتری چابهار با حفظ مالکیت دولت بر این اسکله ها

صدور مجوز تردد 500 الی 1000 دستگاه کامیون ترانزیت با پلاک منطقه آزاد از مقصد چابهار به کشورهای افغانستان و همچنین مرز سرخس

افزایش شعاع تردد خودروهای سواری پلاک منطقه آزاد چابهار تا مرکز استان

تسریع در ایجاد خط آهن چابهار- زاهدان – میلک

تسریع در انتقال گاز متان از عسلویه به بندر چابهار

انتقال گاز شهری از ایرانشهر به چابهار

ایجاد فرودگاه بین المللی در چابهار و یا منطقه آزاد چابهار

توسعه ظرفیت های بندر چابهار از طریق امکان واردات برخی از کالاهای خریداری شده از سوی دولت نظیر گندم، شکر و برنج از بندر چابهار

فعال سازی بازارچه مرزی پسابندر به عنوان تنها بازارچه صیادی کشور

افزایش تخفیف در سود بازرگانی کالاهای وارداتی به بندر چابهار از 10 درصد به 20 درصد و شمول آن به کالاهای اساسی وارداتی

اعطای ردیف اعتباری از محل صندوق توسعه ملی جهت تأمین منابع مالی مورد نیاز برای احداث و فعالیت واحدهای تولیدی در منطقه آزاد چابهار

الحاق شهر چابهار به محدوده منطقه آزاد

فرصت های سرمایه گذاری در استان
موقعیت جغرافیایی ویژه ، وجود معادن نسبتا غنی گشوده و ناگشوده فلزی ، .اقلیم مناسب کشت محصولات سود آور صادراتی ، شرایط ممتاز استان برای تصدی نقش بازرگانی ملی و ترانزیت خارجی میان اروپا و آسیای مرکزی با آبهای شرقی وجنوبی و شاخ آفریقا. وجود 7 گمرک در سطح استان، وجود 28 شهرک صنعتی ، اتصال استان و مرز پاکستان به شبکه راه آهن سراسری کشور ، .انرژی خورشید وباد ، .صنایع کشتی سازی و وجود اسکله های مهم کشتیرانی

1.موقعیت جغرافیایی ویژه و مناسب استان به جهت استقرار در کنار آبهای آزاد بین المللی خارج از تنگه هرمز، برخورداری از 1100 کیلومتر مرز خاکیبا کشور های پاکستان و افغانستان و 300 کیلومتر مرز ساحلی در کنار دریای عمان ،نزدیکی مناطق ساحلی استان با کشورهای حوزه خلیج فارس و دریای عمان ،شبه قاره هند وکشور های آفریقائی.

2.شرایط ممتاز استان برای تصدی نقش بازرگانی ملی و ترانزیت خارجی میان اروپا و آسیای مرکزی با آبهای شرقی وجنوبی و شاخ آفریقا.

3.اقلیم مناسب کشت محصولات سود آور صادراتی (خرما،مرکبات، موز ،انبه )،دشتهای هموار و اراضی مستعد در شمال و جنوب استان و امکانات ایجاد صنایع وابسته به محصولات گرمسیری.

4.اراضی و اقلیم مناسب در سواحل جنوبی برای توسعه فعالیتهای شیلاتی و صیادی( پتانسیل حدود 140 هزار تن صید انواع ماهی)، اراضی مستعد پرورش میگو و توسعه صنایع وابسته (بالغ بر 42هزار هکتار اراضی مستعد پرورش میگو در 22 سایت مطالعه شده با تولید بیش از 1071 تن میگو در سطح زیر کشت 394 هکتار)، وجود 8 بندر صیادی، بالغ بر 2399 فروند شناور صیادی با 23595 نفر صیاد د رمنطقه چابهار و کنارک ،29 کارخانه کنسرو سازی، 23 عمل آوری و بسته بندی ماهی و میگو، 23 واحد سرد خانه و انجماد، 36 واحد یخسازی و 8 واحد شناورسازی.

5.وجود معادن نسبتا غنی گشوده و ناگشوده فلزی و سهم بالای استان در برخورداری از این معادن و امکان توسعه فعالیت های معدنی و قرار داشتن استان بر روی کمربند فلزائی و معدنی جهان که از یوگسلاوی تا پاکستان ادامه دارد با ذخایر معدنی مانند کرومیت ،مس ،منگنز ،سرب و روی ،قلع ،تنگستن ،طلا و کانسارهای غیر فلزی نظیر تالک ،منیزیت ،گل سفید ، سیلیس،فلدسپات،کائولن و سنگهای ساختمانی بویژه گرانیت وجود بیش از 400 هزار تن گارنت با عیار 40% ،10 میلیون تن آندالوزیت ،5 میلیون تن فلدسپات ،130 هزار تن سیلیس با عیار% 8/99 و 43 هزار تن آنتیموان .

6.پتانسیلهای معدنی حوزه تفتان و امکان استقرار کارخانجات چینی و کاشی و سرامیک درمحدوده تفتان و شهرستان خاش.

7.اقلیم مناسب برای توسعه فعالیت های گردشگری در سواحل دریای عمان و دامنه ها ی تفتان و…

8.وجود نهادهای مهم اقتصادی و توسعه ای در سطح استان بویژه منطقه آزاد چابهار با امتیازات ویژه برای سرمایه گذاری تولیدی و خدماتی، وجود 7بازارچه مرزی فعال در طول نوار مرزی استان با کشورهای همسایه افغانستان و پاکستان، همچنین 90 شرکت تعاونی فعال مرز نشین،طرح توسعه محور شرق به عنوان یکی ازابزار های مهم اعمال سیا ست های منطقه ای .

9. وجود بیش از 46 مرکز آموزش عالی با بالغ بر 130 هزار دانشجو و مراکز آموزش فنی و حرفه ای د رسطح استان.

10.صنایع کشتی سازی در چابهار و وجود کشتی های مدرن صید و صیادی پرساینر .

11.وجود تاسیسات زیر بنائی مهم ا زجمله شبکه های وسیع حمل و نقل جاده ای،دریائی ،ریلی و هوائی (وجود حداقل 5 فرودگاه فعال در سطح استان و شرکت های هواپیمائی در استان)،سد پیشین و…

12. قابلیت ها و ظرفیت های جدید از جمله پتانسیل نیروی کار جوان و تحصیلکرده و مطالعات موجود منطقه ای.

13.فعالیت 2 پایانه مرزی میلک و میرجاوه به عنوان مرز رسمی مبادلات تجاری با افغانستان و پاکستان در زمینه تردد مسافر و کالا.

14.وجود 7 گمرک در سطح استان در زمینه صادرات و واردات.

15.بهره مندی از نزدیکترین مسیر به کشورهای آسیای میانه جهت ترانزیت کالاهای بین المللی و انتقال محصولات و شاهراه ترانزیت کالا از جنوب به شمال .

16.وجود 28 شهرک صنعتی وناحیه صنعتی که همه فعال می باشد.8 ناحیه صنعتی در دوردوم سفر ریاست جمهوری مصوب شده است

17.وجود اسکله های مهم کشتیرانی (اسکله نصب سریع شهید بهشتی ، اسکله شهید کلانتری ، اسکله ایران بندر )

18.اتصال استان و مرز پاکستان به شبکه راه آهن سراسری کشور درآینده نه چندان دور . دراین شرایط استان میتواند تبدیل به پل ارتباطی ریلی اروپا به آسیای جنوب شرقی شده و این امر مهمترین مزیت نسبی منطقه درتوسعه صنعتی محسوب خواهد شد.

19.تنها بندر مهم کشور در سواحل دریای عمان وشرق تنگه هرمز ، بندرچابهاراست که مزیت بزرگی درراه توسعه صنعتی استان می باشد.

20.اقلیم مناسب واعتدال هوا در زمستان شرایط مناسب برای کاشت محصولات نوبرانه وصادراتی رافراهم کرده است ( این قابلیت ، امکان برداشت دو بار محصول را درسال فراهم آورده است).

21.هوای مطبوع در فصل سرد سال در بسیاری از مناطق استان بویژه در ساحل دریا از دیگر مزیت های نسبی استان برای توسعه فعالیت های گردشگری محسوب میشود.

22.انرژی خورشید وباد ( ازجمله مزیت های نسبی استان برای جایگزینی انرژی خورشید وانرژی باد بجای انرژی فسیلی الکتریکی ).

معرفی شهرستانهای استان
استان پهناور سیستان و بلوچستان دارای 20 شهرستان و شهرستان زاهدان مرکز استان می باشد. منطقه بلوچستان جنوب استان را در برگرفته است و از 15 شهرستان ( زاهدان، ، میرجاوه ، خاش، سراوان، ایرانشهر، نیکشهر، چابهار، سرباز، کنارک، دلگان، مهرستان، سیب وسوران، بمپور ،قصر قند، فنوج) تشکیل می گردد.منطقه سیستان نیز شمال استان را در برگرفته است و شامل 5 شهرستان ( زابل، زهک، نیمروز، هامون و هیرمند) می باشد.

جغرافیای استان
استان سیستان و بلوچستان از دو منطقه متمایز تشکیل گردیده است. منطقه بلوچستان با 172305 کیلومتر مربع وسعت از 15 شهرستان تشکیل می گردد.منطقه سیستان نیز شامل 5 شهرستان می باشد و 15917 کیلومترمربع مساحت دارد.

استان سیستان و بلوچستان از دو منطقه متمایز تشکیل گردیده است. منطقه بلوچستان دارای 172305 کیلومتر مربع وسعت و از شهرستان های زاهدان، ، میرجاوه ، خاش، سراوان، ایرانشهر، نیکشهر، چابهار، سرباز، کنارک، دلگان، مهرستان، سیب وسوران، قصر قند، فنوج و بمپور تشکیل می گردد.منطقه سیستان نیز شامل شهرستان های زابل، زهک، نیمروز، هامون و هیرمند می باشد و 15917 کیلومترمربع مساحت دارد.

همجواری استان با کشورهای افغانستان و پاکستان با وجود بازارهای مصرف بی رقیب از یک سو و شرایط خاص حاکم بر آن کشورها از سوی دیگر، این استان را از اهمیت بسیاری برخوردار ساخته است.

تهدیدات امنیتی و همچنین وجود بسترهای قاچاق کالا، سوخت و مواد مخدر ناشی از همجواری با مناطق مستعد در این زمینه در کشورهای مقابل موجب تشدید حفاظت از مرزها و ایجاد دیوار مرزی جهت مقابله با چالش های فراوان در این خصوص گردیده است.

ارتفاعات مهم منطقه بلوچستان عبارتنداز: تفتان با ارتفاع 4042 متر و بزمان با ارتفاع 3497 متر و تنها ارتفاعات مهم سیستان کوه خواجه است که 900 متر از سطح دریا دارد.

رودخانه های مهم استان شامل رودخانه هیرمند در سیستان است که شاهرگ حیاتی این منطقه می باشد. در بلوچستان رودخانه های مهم شامل رودخانه بمپور در ایرانشهر،‌ رودخانه سرباز در شهرستان سرباز، رودخانه های کاجو و کهیر در نیکشهر،‌ رودخانه باهوکلات در چابهار و رودخانه ماشکید در سراوان است.

دریاچه هامون در منطقه سیستان با مساحت 4000 کیلومتر مربع و عمق متوسط 5 متر بزرگترین دریاچه آب شیرین کشور است و به سه قسمت پوزک، صابوری و هیرمند تقسیم شده است. اهمیت این دریاچه بخاطر آب شیرین آن و امکان صید ماهی در سالهای پر آبی و تامین علوفه دام ها از طریق حاشیه و نیزار های آن می باشد. همچنین در مواقع پر آبی مازاد آب دریاچه از طریق آبراه شیله به مرز افغانستان بر می گردد .

دریاچه جازموریان در منطقه بلوچستان دریاچه فصلی است و در مغرب بلوچستان مابین کوه های مکران و کوه های شاهسواران واقع شده است ،بخش زیادی از این دریاچه در استان کرمان قرار دارد. این دریاچه دارای آب شیرین است و علت شیرینی آن فرو رفتن آب در زمینهای آن است. این دریاچه از مهمترین دریاچه های استان محسوب می شوند

ظرفیتهای استان در حوزه تجارت، صنعت و معدن
وجود منطقه آزادتجاری – صنعتی چابهار ، وجود معادن و ذخایر غنی، بکر و متنوع از نوع کانی های باارزش دراستان، برخورداری از استعدادهای شیلاتی و کشاورزی ممتازو منحصربفرد و

-مرزی بودن استان موجبات برخورداری ازکیلومترها مرزآبی وخاکی(1100کیلومترمرزخاکی و300 کیلومترمرز آبی) جهت مبادلات مرزی وترانزیت کالا را مهیا می سازد

– وجوددریای عمان درجنوب منطقه، دسترسی به آبهای بین المللی رامیسرمی سازد وشرایط جغرافیایی مناسبی رابرای توسعه بازرگانی مهیا میسازد.

-وجود معادن و ذخایر غنی، بکر و متنوع از نوع کانی های باارزش دراستان ازقبیل کانسارهای فلزی مثل آنتیموان، کروم، منگنز، مس ، آهن ، سرب، روی، قلع،تنگستن، طلا، نقره ،نیکل و کانسارهای غیرفلزی نظیر: منیزیت، گل سفید، تالک ، سیلیس، گارنت، آندالوزیت، فلدسپات، کائولن و کرومیت و سنگهای تزئینی مرمر، مرمریت، تراورتن، گرانیت، پوزولان، آهک، گچ ، خاک رس ومارن از توانمندیها و ظرفیت های این بخش بعنوان بستری برای سرمایه گذاری های بخش خصوصی است.

-برخورداری از استعدادهای شیلاتی و کشاورزی ممتازو منحصربفرد درزمینه آبزیان و تولید محصولات نوبرانه درجنوب استان، قابلیت استقرارصنایع شیلاتی و دریایی راامکان پذیر ساخته است.

-بهره مندی اززیرساختهای نسبتا تجهیزشده بازرگانی و حمل ونقل نظیر منطقه آزادچابهار، بازارچه های مرزی وشبکه ارتباطی زمینی و دریائی مطلوب برای رساندن کالاهای صنعتی به بازارهای مصرف درداخل وخارج کشور

-وجودپیشینه تولید برخی صنایع دستی (خامه دوزی، سوزن دوزی، سفال کلپورگان، قالی سیستان و …)

.وجود 28 شهرک صنعتی وناحیه صنعتی که همه فعال می باشد.

– وجود منطقه آزادتجاری – صنعتی چابهار، تاسیسات بندری درکناردریای عمان، اسکله های موجودومزیت های سرمایه گذاری درمنطقه آزادتجاری چابهار که بشرح زیرمی باشد:

– امکان سرمایه گذاری داخلی وخارجی بدون هیچگونه محدودیت

– آزادی نقل وانتقال سرمایه بامنبع خارجی وسودحاصله

– تضمین سرمایه گذاری داخلی وخارجی بدون هیچگونه محدودیتی

– معافیت مالیاتی 10ساله برای درآمده

– امکان استفاده ازنیروی انسانی متخصص خارجی درمنطقه

– ورودآزادوبدون حقوق گمرکی ماشین آلات ، مواداولیه کارخانجات

– امکان فعالیت سیستم بانکی براساس روابط بین المللی

– قرارگرفتن استان درمسیر اکو وترانزیت ازآبهای آزاد به کشورهای همسایه وآسیای میانه ازتوانمندیهای ویژه استان است.

– تکمیل وبهره برداری ازشبکه راه آهن کرمان – زاهدان(که بعنوان حلقه طلایی شبکه سراسری آسیا تلقی می گردد.)

– شبکه های وسیع حمل ونقل دریائی وجاده ای ، ریلی وهوائی

– وجودسیلوها ، انبارها ووسردخانه های مناسب وامکان توسعه آنها

– مرزمیلک بعنوان مرزرسمی مبادلات تجاری باافغانستان وترددمسافر

– تاسیسات بندری چابهارواسکله های موجود درآن منطقه

– راه آهن زاهدان – پاکستان

– کریدور ترانزیت کالای جنوب به شمال

– وجودحداقل 5 فرودگاه فعال درسطح استان وشرکت های هواپیمایی دراستان

– وجوددانشگاههای متعدد درسطح استان باتعدادبالغ بر130هزاردانشجو بابیش از 46 مرکز آموزش عالی

– مراکزآموزش فنی وحرفه ای درسطح استان

– پتانسیل نیروی کارجوان

– وجود7 گمرک درسطح استان

– فعالیت 90 شرکت تعاونی مرزنشینی

– وجود7 بازارچه مرزی که گمرک در آنها مستقر و فعال می باشد.

کشاورزی در استان
استان سیستان و بلوچستان برای فعالیت های زراعی در تمام فصول سال شرایط مساعد دارد.
در شهرستان سراوان خرما، مهمترین محصول کشاورزی است. شهرستان سراوان با دارا بودن نخلستان‌های عظیم به عنوان قطب تولید خرما و در نوع خود بهترین خرمای مضافتی ایران را داراست. 60 نوع مختلف از خرما در این شهرستان کشت می شود که در نوع خود بی نظیر است. خرمای مضافتی داودی،مضافتی معمولی،ربی سیاه هسته،زرد دان، ربی معمولی، حلیله ، راسکوائی، دنبه، ودرود، گرارمال، ربی دان ، یک مشتی، رنگنو، ماکیلی، گوزلو، حلیله دان، شندشکن ، پیو، مرس، سراسپید، دیداری، سبزو ،خشکیج، بهن لدی، وش کنک، ببگمه جنگی ، پیمازو، سونت گراگ، زرد دان شهر ، جرپان، سکی دان، چرپان بادو، هادوکی، پشتو، گهربا، دگو، کلوت، ساپو ، کروچ بی هسته، کلگی، برنی، وشتام ، دراز دان، گلدو، جوزبولک، کیاس کنک، وشدان، جوابنزین، شکری کنک، شکری، ابو از مشهور ترین انواع خرمای شهرستان سراوان می باشند. دیگر محصولات از قبیل گندم، محصولات گلخانه ای و جو، انار، انگور، برنج، پرتقال، لیمو، گوجه نیز در شهرستان سراوان کشت می شود.

در حال حاضر عمده ترین محصولات مورد کشت در بخش باغی شهرستان چابهار شامل موز، انبه، چیچک، لیمو، گواوا و کنار و در بخش زراعی، سبزی و صیفی و محصولات جالیزی می‏باشد. همچنین میوه هایی همچون نارگیل و خربزه درختی را دارا می باشد.

محصولات شهرستان میرجاوه با توجه به تفاوت های اقلیمی در سه بخش آن متنوع هستند . در بخش ریگ ملک و مرکزی در بخش محصولات زراعی بیشتر گندم ، جو ، ذرت ، یونجه و در بحث باغداری بیشتر نخل خرما وجود دارد .ولی در بخش لادیز با توجه به لطافت هوا در این بخش و وجود منابع آبی درکوهستانها انواع و اقسام محصولات زراعی باغی به عمل می آیدکه عمده محصولات زراعی عبارتند از گندم ، جو ، ذرت ، یونجه ، کلزا ، پیاز ، گوجه فرنگی ، نخود ، عدس ، لوبیا و محصولات جالیزی .در بحث باغداری تمام میوه های سردسیری و حتی خرما دربخش لادیز بعمل می آید که مواردی از آن عبارتند از : زرد آلو ، آلو ، هلو ، ‌شلیل ، گردو ، بادام ، آلبالو ، ‌گیلاس ، ‌زرشک و انواع و اقسام میوه های دیگری مثل توت ، شاه توت و … بعمل می آید .

از جمله محصولات کشاورزی شهرستان فنوج نیز می توان به گونه های مختلف خرما-انواع مرکبات-انگور-انار و همینطور محصولات زراعی نظیر یونجه، انواع حبوبات، تنباکو، برنج و… اشاره نمود. همچنین چندگونه گیاهی منحصر به فرد نیز در شهرستان فنوج وجود دارد: 1-آلوورا یا صبر زرد (شگلم) که دومین محصول پرفروش در جهان می باشد. 2-درخت گز روغن که به معجزه عالم گیاهی معروف بوده و در ارتفاعات و برروی صخره ها رشد می کند.
3- بنه یا پسته کوهی و کسور